及 (jí): tới, đến, kịp; bằng; cùng với, và
tới, đến, kịp; bằng; cùng với, và
Âm Hán Việt: cập
Cấu tạo chữ · Bộ thủ 又 (hựu)
Chạm một thành phần để xem nó gồm những gì.
及 = 人 (Nhân, một người ở trước) + 又 (Hựu, bàn tay vươn theo). Chữ hội ý: bàn tay vừa kịp chạm lấy người chạy phía trước, nghĩa 'kịp, đến, với tới'. Đây là hình ảnh đã thấy rõ trong Giáp cốt văn.
Loại từ & cách dùng
Thường làm liên từ nối các danh từ hoặc làm động từ chỉ sự đạt đến, kịp thời.
Quy tắc chung của từng loại từ
Liên từ 连词
Nối từ, cụm từ hoặc mệnh đề: 和, 但是, 因为…所以…. Lưu ý 和 chỉ nối danh từ, không nối hai câu như 'và' tiếng Việt.
Động từ 动词
Chỉ hành động hoặc trạng thái, làm vị ngữ. Phủ định bằng 不 (thói quen, ý muốn) hoặc 没 (đã xảy ra). Không chia thì, dùng 了 / 着 / 过 để diễn đạt. Lặp lại (看看) làm ngữ khí nhẹ đi.
Nghĩa & cách dùng như một từ
- /jí/và
- /jí/đạt
Ví dụ
- 你来得很及时。
Bạn đến rất kịp thời.
- 我喜欢苹果以及香蕉。
Tôi thích táo và cả chuối.
- 考试及格了。
Thi đã đạt yêu cầu.
- 这个问题涉及到很多人。
Vấn đề này liên quan đến nhiều người.
- 请把合同及协议一起发给我。
Vui lòng gửi cho tôi cả hợp đồng và thỏa thuận.
- 会议的时间及地点,我下午通知大家。
Thời gian và địa điểm họp, chiều nay tôi sẽ báo mọi người.
Hán-Việt: cập
Mẹo nhớ
Hán-Việt 'Cập': bàn tay (又) vừa kịp với tới một người (人) chạy phía trước, 'cập' là 'kịp, đến, đạt được'.
Gương Hán-Việt
'Cập' trong kịp thời (及时), cập nhật, cập bến, đề cập, phổ cập, cấp cứu (cùng âm Hán-Việt).
Mở khoá kiến thức
Biết 及 mở khóa 及时 (cập thời / kịp thời), 以及 (dĩ cập / cùng với), 普及 (phổ cập), 涉及 (thiệp cập / liên quan), 及格 (đạt yêu cầu).
Tự nguyên (nguồn gốc chữ)
Tự nguyên (nguồn gốc chữ)
及 là chữ hội ý: phía dưới 又 (bàn tay) đang nắm bắt 人 (một người) ở phía trước. Hình ảnh trong Giáp cốt văn rất rõ: bàn tay vừa kịp tóm được người. Từ đó nghĩa gốc 'đuổi kịp, với tới' mở rộng thành 'kịp', 'và, cùng với', 'đạt đến'.
Theo Wiktionary · độ tin cậy cao · ảnh từ Wikimedia
Bản đồ liên kết
Bản đồ liên kết
Các chữ/từ liên kết với chữ này. Chạm vào một chữ để mở trang chi tiết.Sơ đồ trực quan các chữ/từ liên kết với chữ này. Bấm vào một nút bất kỳ để mở trang chi tiết của chữ/từ đó.