制 (zhì): làm, chế tạo; chế độ; hạn chế, ngăn cấm
làm, chế tạo; chế độ; hạn chế, ngăn cấm
Âm Hán Việt: chế
Cấu tạo chữ · Bộ thủ 刀
Chạm một thành phần để xem nó gồm những gì.
制 ghép phần trái là dạng biến của 朱 (cây gỗ) với phần phải 刂 (đao, dao). Đọc là chữ hội ý: dùng dao chặt cây, từ đó suy ra nghĩa 'chế tạo, định ra'. Nét 牛+冂 ở bên trái là dáng cách điệu của 朱 chứ không phải con bò.
Loại từ & cách dùng
Làm động từ chỉ hành vi chế tạo, hạn chế hoặc làm danh từ chỉ quy chế, chế độ.
Quy tắc chung của từng loại từ
Động từ 动词
Chỉ hành động hoặc trạng thái, làm vị ngữ. Phủ định bằng 不 (thói quen, ý muốn) hoặc 没 (đã xảy ra). Không chia thì, dùng 了 / 着 / 过 để diễn đạt. Lặp lại (看看) làm ngữ khí nhẹ đi.
Danh từ 名词
Chỉ người, sự vật, nơi chốn. Làm chủ ngữ hoặc tân ngữ. Muốn đếm phải có số từ kèm lượng từ đứng trước: 三本书, không nói 三书.
Nghĩa & cách dùng như một từ
- /zhì/hệ thống
Ví dụ
- 这是中国制造的。
Cái này do Trung Quốc sản xuất.
- 我们要控制时间。
Chúng ta phải kiểm soát thời gian.
- 新制度开始了。
Chế độ mới đã bắt đầu.
- 请不要复制这个文件。
Xin đừng sao chép tệp này.
- 唐朝完善了三省六部制。
Nhà Đường hoàn thiện chế độ Tam tỉnh Lục bộ.
- 这所学校是四年制的大学。
Trường này là trường đại học hệ bốn năm.
Hán-Việt: chế
Mẹo nhớ
Hán-Việt 'Chế': cầm 刂 (đao) chặt cây gỗ (phần 朱 cách điệu thành 牛) để 'chế' ra đồ, đó là chế tạo.
Gương Hán-Việt
'Chế' trong chế tạo, chế độ, chế biến, kiểm chế, hạn chế, khống chế.
Mở khoá kiến thức
Biết 制 mở khoá 制度 (chế độ), 制造 (chế tạo), 制作 (chế tác), 控制 (khống chế), 限制 (hạn chế), 复制 (phục chế, sao chép).
Tự nguyên (nguồn gốc chữ)
Tự nguyên (nguồn gốc chữ)
制 là chữ hội ý gồm 朱 (cây gỗ) và 刀 (dao): nghĩa gốc là 'chặt cây'. Từ động tác chế tác bằng dao, chữ mở rộng nghĩa thành 'làm ra, chế tạo, định ra (quy chế)', và 'kìm chế, khống chế'. Trong giản thể, phần 朱 bên trái bị cách điệu thành 牛+冂 nên dễ nhìn nhầm thành bộ ngưu.
Theo Wiktionary · độ tin cậy cao · ảnh từ Wikimedia
Bản đồ liên kết
Bản đồ liên kết
Các chữ/từ liên kết với chữ này. Chạm vào một chữ để mở trang chi tiết.Sơ đồ trực quan các chữ/từ liên kết với chữ này. Bấm vào một nút bất kỳ để mở trang chi tiết của chữ/từ đó.