死 (sǐ): chết
chết
Âm Hán Việt: tử
Cấu tạo chữ · Bộ thủ 歹 (tồi)
Chạm một thành phần để xem nó gồm những gì.
死 là chữ hình thanh theo cách phân tích hiện đại: 歺 (歹, xương khô, biểu nghĩa) + 尸 (xác người, biểu âm; nay viết tha hoá thành 匕). Vẽ cảnh một người (尸) bên đống xương (歹): nghĩa 'chết'.
Loại từ & cách dùng
Thường làm động từ vị ngữ hoặc làm bổ ngữ kết quả đứng sau động từ để biểu thị mức độ cực hạn.
Quy tắc chung của từng loại từ
Động từ 动词
Chỉ hành động hoặc trạng thái, làm vị ngữ. Phủ định bằng 不 (thói quen, ý muốn) hoặc 没 (đã xảy ra). Không chia thì, dùng 了 / 着 / 过 để diễn đạt. Lặp lại (看看) làm ngữ khí nhẹ đi.
Tính từ 形容词
Miêu tả tính chất. Làm vị ngữ thì KHÔNG cần 是: 他很高, không nói 他是高. Thường đi với 很 / 非常 / 太. Làm định ngữ thì thêm 的: 漂亮的花.
Phó từ 副词
Bổ nghĩa cho động từ hoặc tính từ và luôn đứng TRƯỚC chúng: 都是, 很好. Không đứng sau như tiếng Việt và không bổ nghĩa cho danh từ.
Ví dụ
- 我累死了。
Tôi mệt chết đi được.
- 他的爷爷死了。
Ông nội của anh ấy đã mất.
- 这件事关系到生死。
Việc này liên quan đến sống chết.
- 今天热死了。
Hôm nay nóng chết đi được.
- 我家的小鱼死了。
Con cá nhỏ nhà tôi chết rồi.
- 花没有水就会死。
Hoa không có nước sẽ chết.
- 今天累死了，我想早一点儿睡。
Hôm nay mệt muốn chết, tôi muốn ngủ sớm một chút.
- 我养的小鱼死了，我很难过。
Con cá nhỏ tôi nuôi chết rồi, tôi buồn lắm.
Từ ghép
- 死记硬背
học vẹt, học thuộc lòng một cách máy móc
- 死亡
chết
- 猝死
đột tử
- 半死不活
dở sống dở chết, lờ đờ, không có sức sống
- 死里逃生
Thoát chết trong gang tấc, thoát hiểm
- 死心
bỏ cuộc
- 生死
sống chết
- 救死扶伤
cứu chữa người bệnh
- 死心塌地
quyết tâm
- 梗死
nhồi máu (y học), mô bị hoại tử do thiếu máu
- 死钱
tiền chết (tiền không sinh lời)
- 死节
tuẫn tiết, chết vì tiết tháo
Hán-Việt: tử
Mẹo nhớ
Hán-Việt "Tử": đống xương khô (歹) bên cạnh xác người nằm (匕, vốn là 尸), đó là 'tử', cái chết.
Gương Hán-Việt
'Tử' trong 'tử vong', 'sinh tử', 'tử thi', 'tử trận', 'cảm tử'.
Mở khoá kiến thức
Biết 死 mở khoá 死亡 (tử vong), 生死 (sinh tử), 死心 (tử tâm, từ bỏ ý định), 死者 (tử giả, người chết).
Tự nguyên (nguồn gốc chữ)
Tự nguyên (nguồn gốc chữ)
死 được giải thích là chữ hình thanh gồm 歺 (歹, biểu nghĩa: xương khô gắn với cái chết) + 尸 (biểu âm: xác người). Phần biểu âm 尸 trong tự dạng hiện đại đã bị tha hoá thành 匕: đây là hiện tượng 'biến hình âm hoá' đã được nghiên cứu (Vương Bằng Viễn, 2022). Toàn chữ vẽ một xác người nằm bên đống xương khô, biểu thị 'chết'.
Theo Wiktionary · độ tin cậy cao · ảnh từ Wikimedia
Bản đồ liên kết
Bản đồ liên kết
Các chữ/từ liên kết với chữ này. Chạm vào một chữ để mở trang chi tiết.Sơ đồ trực quan các chữ/từ liên kết với chữ này. Bấm vào một nút bất kỳ để mở trang chi tiết của chữ/từ đó.