斩 (zhǎn): chém, chặt
chém, chặt
Âm Hán Việt: trảm
Cấu tạo chữ · Bộ thủ 斤 (cân)
Chạm một thành phần để xem nó gồm những gì.
斩 = 车 (Xa) + 斤 (Cân: rìu); dạng giản thể của 斬. Chữ gốc 斬 gồm 車 và 斤, hội ý: dùng rìu (斤) chặt đứt như bánh xe (車) quay cắt. Đây là dạng giản thể chỉ thay 車 thành 车.
Loại từ & cách dùng
Thường làm động từ đứng trước tân ngữ để chỉ hành động chém giết hoặc cắt đứt.
Quy tắc chung của loại từ này
Động từ 动词
Chỉ hành động hoặc trạng thái, làm vị ngữ. Phủ định bằng 不 (thói quen, ý muốn) hoặc 没 (đã xảy ra). Không chia thì, dùng 了 / 着 / 过 để diễn đạt. Lặp lại (看看) làm ngữ khí nhẹ đi.
Nghĩa & cách dùng như một từ
- /zhǎn/chặt
Ví dụ
- 古代斩首是一种极刑。
Thời xưa chém đầu là một hình phạt cực hình.
- 他斩钉截铁地拒绝了这个提议。
Anh ta từ chối đề nghị đó một cách dứt khoát.
- 要解决这个问题,必须斩草除根。
Muốn giải quyết vấn đề này phải nhổ tận gốc rễ.
- 故事里,将军一刀斩断了敌人的旗帜。
Trong truyện, vị tướng một đao chém đứt lá cờ của quân giặc.
- 他做事很果断,常说要快刀斩乱麻。
Anh ấy làm việc rất quyết đoán, hay nói phải dùng dao sắc chặt đay rối.
Từ ghép
- 斩钉截铁
quyết đoán và dứt khoát
- 披荆斩棘
Vượt mọi chông gai, khai hoang mở đường
- 斩草除根
nhổ cỏ tận gốc
- 斩仓
cắt lỗ (chứng khoán)
- 斩悟
dần dần giác ngộ
- 斩新
mới tinh, hoàn toàn mới
- 斩获
thu hoạch, đạt được
- 斩首
chặt đầu, chém đầu
- 腰斩
chém ngang lưng, cắt bỏ (dự án)
- 臼斩鸡
gà luộc (món ăn)
- 先斩后奏
trảm trước tấu sau, tự ý quyết định rồi mới báo cáo
- 劈波斩浪
rẽ sóng vượt sóng (nghĩa bóng: vượt qua khó khăn)
Hán-Việt: trảm
Mẹo nhớ
Hán-Việt "trảm": rìu (斤) bên cạnh xe (车), hình ảnh vũ khí chém đứt đầu xe; 斩草除根 là nhổ cỏ tận gốc (trảm cỏ trừ rễ), 斩钉截铁 là quyết đoán như chém đinh.
Gương Hán-Việt
Trảm xuất hiện trong "trảm quyết" (hình phạt chém đầu), 斩草除根 (trảm thảo trừ căn: diệt tận gốc).
Mở khoá kiến thức
Biết 斩 mở khoá: 斩钉截铁 (quyết đoán dứt khoát), 斩草除根 (diệt tận gốc), 斩首 (chém đầu).
Tự nguyên (nguồn gốc chữ)
Tự nguyên (nguồn gốc chữ)
Chữ 斩 là dạng giản thể của 斬 (phồn thể). Chữ gốc 斬 gồm 車 (xe) và 斤 (rìu), có thể là hội ý: dùng rìu (斤) chém đứt nhanh như bánh xe quay. Nghĩa là chém, chặt; ngày xưa chỉ hình phạt chém đầu. Hán-Việt đọc là Trảm: cùng gốc với "trảm quyết" (chém đầu).
Theo Wiktionary · độ tin cậy trung bình · ảnh từ Wikimedia
Bản đồ liên kết
Bản đồ liên kết
Các chữ/từ liên kết với chữ này. Chạm vào một chữ để mở trang chi tiết.Sơ đồ trực quan các chữ/từ liên kết với chữ này. Bấm vào một nút bất kỳ để mở trang chi tiết của chữ/từ đó.